Evolusionêr gesproke is ons makgemaakte jagters/versamelaars. Vir bykans 200 000 jaar, van voor ons nog ’n ploegskaar in die grond gedruk het of voordat ons nog enige woord kon skryf of stede kon bou, was ons voorouers nomadies. Die mans het gejag en die vroue het kos voorberei, kinders grootgemaak en huishoudelike take verrig.

Soos ons teen hierdie tyd weet, het eksterne faktore, vernaamlik ons omgewing, ons oor eeue in ons stryd om oorlewing gevorm, ook wat ons onderskeie breine betref. Charles Darwin het nie om dowe neute nie sy groot werk oor die oorsprong van spesies die subtitel By means of natural selection gegee. Homo sapiens se kans op oorlewing vanaf die oertyd sou egter nie slegs bepaal word deur liggaamsbou, intellek en onderlinge samewerking nie, maar ook deur die verskillende maar aanvullende eienskappe van mans en vroue, veral wat hul breinontwikkeling betref.

’n Eietydse voorbeeld is die Khoi-San van die Kalahari. In sy boek Affluence without abundance toon die antropoloog James Suzman aan dat die mans en vroue van die handjievol oorblywende Boesmans wat as jagters/versamelaars ’n bestaan maak, nou nog merkbaar verskillende funksies vervul. Mans jag terwyl vroue huishoudelike take verrig. Annie Lennox, die Engelse ruk-en-roller, sing wel So we’re (vroue) comin’ out of the kitchen, sisters are doin’ it for themselves, standin’ on their own two feet, maar gemeet aan ons lang herkoms is dit ’n baie resente ontwikkeling met betrekking tot die posisie en rol van vroue.

Evolusionêr gesproke, kan ons miskien die vrou uit die kombuis haal, maar nie noodwendig die kombuis uit die vrou nie. Feminisme in al sy skakeringe het sonder twyfel ’n groot rol gespeel in die emansipasie van die vrou, maar om te beweer dat mans en vroue behalwe vir ’n paar anatomiese verskille so te sê dieselfde dink en reageer, druis in teen die nuutste neurowetenskaplike bevindings.

Hier wil ek met die kalwers van Helen Fisher ploeg. Fisher is ’n Amerikaanse biologiese antropoloog by die Kinsey Instituut aan die Indiana Universiteit en ’n lid van die sentrum vir menslike evolusie by die Ruthers Universiteit. Sy is ook die outeur van ’n hele aantal lekkerleesboeke, onder andere Why him, why her? Haar navorsing gaan grootliks oor die chemiese prosesse (neuro-oordraers) asook die integrasieprosesse in die onderskeie breine van mans en vroue. Haar resultate, gegrond op honderde gevallestudies, toon duidelik dat die funksionering van mans se breine van vroue s’n verskil.

Sy kom dan tot die gevolgtrekking dat bloot deur te let op die werking van neuro-oordraers, vroue oor die algemeen oor wat sy noem diplomatiese intelligensie beskik. Weens die chemiese prosesse in vroulike breine, gevorm deur duisende jare se voortdurende sosialisering met lede van ’n uitgebreide familie of stam, sal vroue harmonie nastreef eerder as disharmonie. Vir mans met ’n hoër testosteroonvlak, gevorm deur onderlinge kompetisie asook ’n jagtersinstink, gaan dit tydens interaksie dikwels oor wen of verloor. Vroue met ’n hoër estrogeenvlak sal oor die algemeen geneig wees om te strewe na ’n wen-wen-situasie.

Volgens Fisher is mans ook veel meer hiërargies ingestel, terwyl vroue organies funksioneer. Dis omdat vroue webdenkers is vanweë hul rol in die uitgebreide familie, terwyl mans kompartementeel dink aangesien mans oor millennia geleer het om te fokus op die prooi ter wille van oorlewing. Aangesien vroue webdenkers is, kan vroue makliker teenstydige en selfs dubbelsinnige idees handhaaf. Vir mans met gefokusde denke is vroue dikwels irrasioneel. Vroue, daarenteen, het moeite om as webdenkers op ’n enkele saak te fokus. Gevolglik neem vroue oor die algemeen langer as mans om ’n keuse uit te oefen. Dit geld vanaf die keuse van ’n lewensmaat tot die bestel van ’n gereg in ’n restaurant.

Volgens Fisher is vroue webdenkers weens die feit dat die verskillende lobbe van hul brein beter geïntegreer is as dié van mans. As gevolg van die geïntegreerde breine van vroue is hulle holistiese denkers wat voortdurend die breë konteks in gedagte hou.

Uit haar navorsing het Fisher ook vasgestel dat vroue oor die algemeen verbaal vaardiger is as mans. Vroue praat ook meer as mans – waarskynlik weens die feit dat vroue as versamelaars, opvoeders en tuisteskeppers veel meer moes kommunikeer as mans wat in stilte ’n bok agterna moes sit. Verbale kommunikasie asook oogkontak speel by vroue ’n groter rol tydens intimiteit as by mans. Let ’n bietjie op wanneer twee goeie vriendinne mekaar in ’n restaurant ontmoet vir koffie of ’n glas wyn. Hulle sal teenoor mekaar gaan sit en deurgaans onderhoudend gesels en oogkontak behou. Mansvriende, daarenteen, het nie so ’n groot behoefte aan konstante oogkontak en dialoog nie. Twee pelle sal mekaar byvoorbeeld in die kroeg ontmoet en langs mekaar by die kroegtoonbank gaan sit, en af en toe ’n opmerking maak terwyl hulle voor hulle uitstaar.

Die rol van vroue in alle sosiale en ekonomiese sfere het egter drasties verander. Indien ons aanvaar dat vroue anders bedraad is as mans, kan ons verwag dat politiek, die korporatiewe wêreld sowel as die kerk en vele ander terreine daardeur geraak sal word. Die tekens is reeds daar. Intussen moet ons nie die volgende opmerking van Fisher uit die oog verloor nie: We find more and more gender differences in the brain.

Oor duisende jare is die Bybel en teologie hoofsaaklik deur mansbreine bedink en gedikteer. Mansbreine was derhalwe op hoë uitsondering na en tot nou onlangs dominant in die kerk se lang geskiedenis. Sedert die emansipasie van vroue, wat histories gesproke ’n baie resente verskynsel is, speel vroue ’n meer prominente rol wat die teologie, kerklike praktyk en bestuur betref. Ons kan dus verwag dat indien webdenkers in stede van hiërargiese denkers in die kerk meer na vore tree, asook weens die strewe na harmonie in stede van wedywering, holistiese denke in stede van kompartementele denke, die kerk en Christenskap waarskynlik ’n gedaanteverwisseling kan ondergaan, wie weet?

  

(Hierdie teks is ’n meningstuk. Die standpunte in die teks is nie noodwendig die beleid of standpunte van die NHKA nie.)

af
af
Deel met behulp van
Copy link